Chào mừng quý khách đến với trang thông tin du lịch thị xã Quảng Yên - tỉnh Quảng Ninh

Thông tin dịch vụ

thu tuc hanh chinh

dich vu cong

 logo copy copy

 hotline

dich vu ta xi

Tiêu điểm

hinhanhthi 

Doanh nghiệp quảng bá

fancy

vantruong logo

 

 

Video

Liên kết website

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch:

www.bvhttdl.gov.vn

Tổng cục du lịch 

vwww.vietnamtourism.gov.vn

Ban xúc tiến đầu tư QN

www.investinquangninh.vn

Du lịch Hạ Long:

www.halongtourism.com.vn

Cổng TTĐT thị xã Quảng Yên:

www.quangyen.quangninh.gov.vn

 Báo Quảng Ninh:

www.baoquangninh.com.vn

 Khu du lịch Tuần Châu:

www. tuanchau-halong.com.vn

Du lịch đảo Cô Tô:

www.coto.gov.vn

Thống kê Website

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay183
mod_vvisit_counterHôm qua226
mod_vvisit_counterTuần này844
mod_vvisit_counterTuần trước1468
mod_vvisit_counterTháng này3822
mod_vvisit_counterTháng trước7962
mod_vvisit_counterLượt truy cập thứ204141
Địa chỉ IP của bạn 172.68.34.9

Lễ hội xuống đồng - thị xã Quảng Yên - Quảng Ninh

 

 “Lễ hội xuống đồng”, tên gọi xuất phát từ tục làm “Lễ Hạ Điền” và “Lễ Thượng Điền” của cư dân trên đảo Hà Nam, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh. Vào dịp tháng 6 âm lịch trước khi toàn dân vào dịp cấy Mùa, tại Đình Cốc làm lễ tế Thần Nông và nghi lễ Cấy xứng đồng (cấy đầu tiên) gọi là lễ Hạ điền (Lễ xuống đồng). Khi toàn dân trong vùng cấy xong vụ lúa mùa, tại Đình Cốc lại làm lễ tế Thần Nông và Thành Hoàng chứng giám mùa màng đã cấy xong gọi là Lễ Thượng điền (lễ lên đồng) cầu mong Thần Nông và Thần Hoàng phù hộ cho mùa màng tốt tươi. Trong hai nghi lễ thì lễ hạ điền tổ chức lớn có cả Hội thi bơi thuyền chải nên gọi là Lễ hội xuống đồng.

Le Hoi xuong dong 4

 

Lễ hội xuống đồng được tổ chức ở các xã, phường: Phong Cốc, Phong Hải, Cẩm La, Yên Hải (thôn Yên Đông) Liên Hoà (thôn Trung Bản) Nam Hoà (thôn Đồng Cốc). Lễ hội hàng năm được tổ chức vào đầu tháng sáu âm lịch, thời vụ cấy lúa mùa, thường vào ngày 12 tháng 6 âm lịch. Không gian lễ hội diễn ra tại đình Phong Cốc, trên sông Dái Nhện cửa đình và cánh đồng lúa phía trước cửa đình Cốc.

Công tác chuẩn bị cho lễ hội diễn ra trong tháng 5 âm lịch. Các bậc tiên thứ chỉ, các trưởng họ họp tại đình Cốc chọn người cấy lúa xứng đồng, người được chọn thường là cụ ông cao tuổi, đức độ, có uy tín với làng xã, vợ chồng song toàn, con cái phương trưởng, có nếp có tẻ (có nam có nữ), gia đình không có tang trở. Chọn người chủ tế và cắt cử các bồi tế, chấp sự cho đoàn tế của làng tế Thần Nông và Thành Hoàng ở Đình Cốc. Chọn người Cầm trịch (điều khiển) hội bơi chải, người cầm trịch hội bơi chải là cụ ông cao tuổi, đức độ có uy tín với làng xã, vợ chồng song toàn con cái phương trưởng có nam có nữ, gia đình không có tang trở, có như vậy thì hội mùa mới linh thiêng đem lại mưa thuận gió hoà cho mùa màng tốt tươi, đem lại yên ổn cho dân làng. Các cụ còn phân công các xóm chuẩn bị lễ vật cúng Thần ở các thôn, xóm thì bình chọn nam, nữ là thanh niên hoặc trung niên khoẻ mạnh, giỏi sông nước tham gia luyện tập cho đội chải thôn xóm mình. Thường mỗi chải có 18 đến 22 người bơi dầm hoặc bơi sào tuỳ từng năm do ban tổ chức quy định. Một người có kinh nghiệm sông nước cầm lái để điều khiển thuyền chải. Một người cầm cờ hiệu. Một người đánh thanh la để bắt nhịp cho người bơi. Hai người tát nước. Tất cả những người tham gia bơi chải phải tham gia tập luyện trước đó hàng tuần. Trước khi thi phải ăn chay, tắm rửa sạch sẽ, cách ly với thú vui trần tục. Trước đây có xóm cách ngày thi năm hôm đã tập trung người dự thi ăn ngủ tại nhà trương tuần và cúng tế Tiên Công. Mọi người quan niệm những người dự thi là được vào đất thánh thần nên phải khác giới trần tục ngoài đời.

Thuyền chải được làm bằng gỗ dẻ trắng hoặc gỗ táu. Chải dài 13,7 mét, rộng 1,2 mét, có 9 thang hoặc 10 thang, 11 thang để người bơi dầm ngồi, hoặc người bơi sào có chỗ đứng. Mũi chải được trang trí đầu rồng. Kỹ thuật đóng chải phải đạt yêu cầu khi bơi không cản nước, càng bơi nhanh chải càng nổi cao, hình dáng chải phải chau chuốt đẹp mắt. Dầm bơi làm bằng gỗ dẻ hoặc táu, sào bơi làm bằng tre vườn thường là tre hóp dài 4,4 mét được uốn thẳng, vuốt nhẵn.

Phần lễ của hội Xuống đồng bắt đầu diễn ra vào ngày 12 tháng 6 âm lịch, tuỳ theo vào thời vụ vụ mùa của từng năm mà chọn ngày mở lễ hội. Sáng ngày 12 tháng 6 các tiên thứ chỉ trong làng làm lễ Yết Thần Nông ở đình Cốc. Sau lễ Yết Thần Nông là nghi lễ “Cấy xứng đồng”.

Nơi diễn ra nghi lễ cấy xứng đồng là một thửa ruộng ở cánh đồng trước cửa đình Cốc. Vị tiên chỉ được chọn cấy xứng đồng mặc áo the, khăn xếp, lưng thắt đai đỏ, cầm một cây nêu trên buộc tua đỏ để xua đuổi tà ma quỷ dữ cắm giữa một thửa ruộng đã cày bừa sẵn. Sau đó cấy mạ xung quanh cây nêu, nhân dân đứng trên bờ đánh trống mõ hò reo vui vẻ. Sau nghi lễ này toàn xã mới được xuống đồng cấy vụ lúa mùa. Không ai được cấy trước Hội, nếu ai cấy trước mùa màng bị hạn, úng, sâu bệnh mất mùa làng sẽ bắt vạ. Sau nghi lễ cấy xứng đồng là Hội thi bơi thuyền chải diễn ra trong ba buổi. Sau hội bơi thuyền chải là nghi lễ tế Thần Hoàng và Thần Nông gọi là tế giã ở đình Cốc. Các tiên thứ chỉ và các đoàn tế đem lễ vật lập đàn tế Thần Hoàng ở tiền đường đình Cốc. Lễ vật gồm hương hoa ngũ quả và sanh lễ. Đại ý văn tế Thần Nông: đức Thần Nông sinh ra dạy dân cấy lúa, ta phải tôn thờ tạ ơn đức thần. Mong Thần Nông phù hộ, cầu cho mùa màng tươi tốt. Thường tế vào giờ Ngọ hoặc giờ Dậu khi hội bơi kết thúc.

Le Hoi xuong dong 2

 

Phần hội diễn ra các hoạt động chính là “hội bơi thuyền chải”, hội bơi thuyền chải nam và nữ đều diễn ra trong ba buổi; mỗi buổi bơi ba keo; mỗi keo bơi đều có thi chạy chèo để xuất phát; trong mỗi buổi: keo bơi bằng dầm, keo bơi bằng sào đan xen nhau. Buổi thứ nhất diễn ra ngay sau lễ Yết Thần Nông và nghi lễ cấy xứng đồng gọi là “bơi yết”. Buổi thi thứ hai vào sáng ngày hôm sau gọi là bơi “giải hà”, buổi thi bơi thứ ba vào chiều ngày hội hôm sau bơi chung cuộc gọi là “bơi giã hội”. Thường thì mỗi buổi bơi: keo thứ nhất bơi bằng dầm, keo thứ hai bơi bằng sào, keo thứ ba có thể bơi bằng dầm có thể là bơi bằng sào tuỳ theo quy định của làng xã từng năm. Trình tự mỗi keo bơi diễn ra như sau: ở cửa đình Cốc dưới chân cột cờ hội là một trống đại của ban tổ chức và một vạch xuất phát thi chạy chèo. Mỗi chải dự bơi chọn một người khoẻ, chạy nhanh, cầm một mái chèo dài khoảng 5 mét dùng để lái chải tham dự thi chạy chèo. Người cầm trịch thắt đai lưng đỏ, đầu quấn khăn rìu, tay cầm cờ hiệu để ra lệnh xuất phát chạy chèo. Các chải thi đỗ hàng ngang dưới bến sông cửa đình Cốc, các vận động viên bơi trong tư thế sẵn sàng. Khi người cầm trịch hô xuất phát và phất cờ hiệu, các vận động viên chạy chèo chạy nhanh từ cửa đình nơi có xuất phát xuống bến sông (khoảng 100m) đưa chèo cho người lái cải vào cọc chèo để lái chải. Trống đại thúc liên hồi, nhân dân xung quanh hò reo cổ vũ người chạy chèo. Chải nào nhận được chèo lái của người chạy chèo chải đó được xuất phát. Do vậy tốc độ chạy của người chạy chèo có vai trò quan trọng quyết định thời gian xuất phát của chải dự thi. Sau khi nhận được chèo lái của vận động viên chạy chèo, người lái khẩn trương thao tác nhanh chính xác cải chèo vào cọc chèo để lái chải; người cầm cờ hiệu phất theo nhip dầm hoặc nhịp sào để các vận động viên bơi dầm hoặc bơi sào được đều cho chải đi nhanh hơn; người cầm thanh la vừa hô vừa gõ động viên người bơi; người tát nước ra sức tát nước trong chải để chải nhẹ hơn. Toàn bộ 23 đến 27 người trong chải là một khối thống nhất trong từng nhịp dầm, nhịp sào đẩy để chải lao về phía trước.

Sau ba keo buổi bơi yết, các thôn làng kéo chải về rút kinh nghiệm, sửa sang lại chải, thui thuyền chải cho khô, bôi mỡ cho trơn, có thôn thấy chải mình bơi chậm còn phá chải ra đóng lại cho chải bơi nhanh hơn để sáng hôm sau kịp bơi giải hà.

Bơi giải hà gồm ba keo như bơi yết vào sáng ngày hôm sau. Keo bơi dầm thì ngồi, bơi sào thì đứng, mỗi keo có thể thay người chạy chèo, thay vận động viên bơi tuỳ ý miễn là đủ số lượng tay dầm, tay sào. Cuộc thi giải hà này quyết định phần thưởng nhất, nhì, ba cho các chải nam hoặc nữ thắng cuộc.

Buổi chiều tiếp tục bơi ba keo cuối cùng gọi là bơi giã hội. Chải nào thắng được lĩnh đỉnh hương hoặc cờ, hoặc câu đối, đại tự. Những năm gần đây Ban tổ chức tính điểm cả bơi bơi yết, giải hà, giã hội cộng lại để chọn đội nhất, nhì, ba để tặng cờ và tiền thưởng.

Phần hội, ngoài hội thi bơi chải, trước đây còn có các phường hát chèo, hát đúm về hát ở sân đình cốc cả đêm lẫn ngày. Ngày nay có các hoạt động văn nghệ, hát chèo, hát đúm, cờ người, v.v..

Sau hội thi bơi các làng, thôn kéo chải về làm lễ tạ Thần Hoàng, ăn mừng vui vẻ, rồi xuống đồng cấy vụ mùa, hẹn năm sau lại về dự hội.

Lễ hội xuống đồng ở Hà Nam là một lễ hội độc đáo vào cuối mùa hạ. Phần lễ ngoài tín ngưỡng thờ Thần Nông, Thần Hoàng, Tiên Công còn là một nghi lễ quy định lịch thời vụ nông nghiệp. Phần hội biểu hiện mong muốn và giáo dục sự đoàn kết, nhất trí thống nhất cao trong cộng đồng để làm thuỷ lợi, chống chọi với thiên nhiên bảo vệ đê điều, mùa màng, làng xóm. Đây còn là một lễ hội mang đậm bản sắc văn hoá của cư dân lúa nước vùng cửa biển.

Lê Đồng Sơn